Ngày 31/12/2025, tại TP. Cần Thơ, Hiệp hội Ngành hàng lúa gạo Việt Nam (VIETRISA) đã tổ chức Toạ đàm Gặp gỡ VIETRISA 2026 với chủ đề “Một triệu ha - Một chặng đường”.
Tọa đàm có sự tham dự của Phó chủ tịch Quốc hội Lê Minh Hoan; nguyên Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường (NN&MT) Cao Đức Phát; lãnh đạo các tỉnh, thành phố khu vực ĐBSCL; các tổ chức, viện nghiên cứu, nhà khoa học, doanh nghiệp lúa gạo, cơ khí nông nghiệp và phân bón tham gia thực hiện đề án và nông dân tiêu biểu. Đại diện Tổ chức Phát triển Hà Lan SNV, bà Trần Thu Hà – Giám đốc Dự án “Chuyển đổi Chuỗi Giá trị Lúa gạo ứng phó với Biến đổi Khí hậu và Phát triển Bền vững tại khu vực Đồng bằng sông Cửu Long (TRVC)” đã tham gia với vai trò diễn giả trong thảo luận về phương pháp tiếp cận sáng tạo từ dự án TRVC nhằm thúc đẩy sự tham gia của các Doanh Nghiệp trong chuỗi giá trị Lúa gạo; từ đó tạo ra cơ chế liên kết chuỗi trong một hệ sinh thái lúa gạo bền vững.
Nhìn lại hành trình lúa gạo chất lượng cao, phát thải thấp
Sau hai năm triển khai, Đề án Phát triển bền vững một triệu héc-ta chuyên canh lúa chất lượng cao, phát thải thấp gắn với tăng trưởng xanh vùng Đồng bằng sông Cửu Long đến năm 2030 (Đề án 1 triệu ha) đã bước đầu ghi nhận những kết quả cụ thể cả về thực tiễn sản xuất lẫn chuyển đổi thể chế trong ngành hàng lúa gạo.Nguyên Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Cao Đức Phát nhấn mạnh, trong bối cảnh biến đổi khí hậu ngày càng gay gắt tại Đồng bằng sông Cửu Long, Đề án 1 triệu ha là con đường tất yếu để vừa nâng cao thu nhập cho nông dân, vừa giải quyết các thách thức về môi trường và phát thải.
Năm 2025, VIETRISA có nhiều đóng góp cho đề án, như ban hành quy chế sử dụng nhãn hiệu Gạo Việt xanh phát thải thấp; cấp Chứng nhận Quyền sử dụng Nhãn hiệu Gạo Việt xanh phát thải thấp” của VIETRISA cho 8 doanh nghiệp trên trên cơ sở kết quả kiểm định đối với 71.420 tấn gạo được sản xuất trên 18.048 ha canh tác.
TRVC và vai trò trong liên kết chuỗi giá trị lúa gạo
Trong tiến trình đó, Dự án TRVC được sự tài trợ của Chính phủ Úc do Tổ chức Phát triển Hà Lan (SNV) phối hợp với các Sở NN&MT hai tỉnh An Giang và Đồng Tháp triển khai, được ghi nhận là một cấu phần cốt lõi của Đề án 1 triệu ha.
Tại tọa đàm, TS. Trần Thu Hà, Giám đốc Dự án TRVC, khẳng định TRVC được thiết kế như một mô hình lõi của Đề án 1 triệu hecta Lúa chất lượng cao phát thải thấp, gắn chặt với các định hướng chính sách quốc gia về tăng trưởng xanh và thực hiện ESG. Dự án áp dụng cơ chế trao thưởng dựa trên kết quả, tập trung vào việc chuyển hóa các mục tiêu chính sách thành kết quả đo lường được trên toàn chuỗi giá trị lúa gạo.
Cách tiếp cận của TRVC là tạo ra các chất xúc tác bao gồm cơ chế trao giải thưởng tiền mặt dựa trên kết quả được kiểm định, các cơ hội xây dựng phân khúc gạo xanh phát thải thấp, nâng cao vị thế thương hiệu của Doanh nghiệp, hỗ trợ Doanh nghiệp thực hiện cam kết ESG từ đó tiếp cận nhiều cơ hội phát triển bền vững; và tạo tín chỉ carbon. Để đạt được những giải thưởng giá trị và ý nghĩa đó, Doanh nghiệp được quyền chủ động xây dựng liên kết chuỗi và liên kết sản xuất với các nông hộ nhỏ và hợp tác xã để thực hiện mở rộng quy trình sản xuất lúa bền vững, mang lại ba nhóm lợi ích bao gồm:
- Hiệu quả kinh tế: nông hộ tham gia đạt mức tăng lợi nhuận tối thiểu 30%;
- Hiệu quả môi trường: giảm phát thải khí nhà kính được đo lường và kiểm định;
- Hiệu quả xã hội: bảo đảm bình đẳng giới và hòa nhập người khuyết tật trong doanh nghiệp và cộng đồng liên kết.
Một đóng góp quan trọng của TRVC là việc áp dụng hệ thống đo lường – báo cáo – kiểm định (MRV) theo chuẩn quốc tế thông qua hợp tác với cơ quan kiểm định độc lập và ứng dụng công nghệ hiện đại như ảnh vệ tinh và AI. Các kết quả kiểm định này là cơ sở để VIETRISA cấp nhãn hiệu “Gạo Việt xanh – Phát thải thấp”, giúp doanh nghiệp có bằng chứng minh bạch để thực hiện cam kết ESG, tiếp cận nguồn tài chính xanh và thâm nhập các thị trường yêu cầu cao về phát triển bền vững .
Vai trò của doanh nghiệp tiên phong trong chuyển đổi xanh
Chia sẻ tại sự kiện, bà Nguyễn Thị Trà My, Chủ tịch Tập đoàn Giống cây trồng Việt Nam (Vinaseed – Tập đoàn PAN), cho rằng Dự án TRVC đã đóng vai trò như một “ngòi lửa”, giúp các doanh nghiệp chuyển hóa cam kết phát triển bền vững kéo dài nhiều năm thành hành động cụ thể và có thể mở rộng quy mô.“Trước đây, khi được Thủ tướng hỏi về tính khả thi của Đề án 1 triệu ha, tôi đã trả lời rất thẳng thắn rằng đây là một đề án rất khó – khó, nhưng có lẽ là làm được. Sau này, khi mà có Dự án TRVC, tôi thực sự là phát khóc. Hôm nay, nhìn thấy hình ảnh 8 doanh nghiệp, với quy mô từ 600 đến hơn 6000 héc-ta thực sự tôi vô cùng xúc động. Với Tập đoàn PAN, đó là hành trình hơn 10 năm theo đuổi phát triển bền vững; với cá nhân tôi, là 15–20 năm kiên trì. Thật sự là một cảm xúc vỡ òa khi chỉ sau hai năm, một dự án được triển khai bởi một tổ chức rất khiêm nhường, với không nhiều nhân sự, lại có thể tạo ra những chuyển biến như vậy. Tôi nghĩ là chúng tôi không phải chiến binh quả cảm, mà bởi vì chúng tôi có Dự án TRVC như một cái ngòi lửa chấp cánh… đã hỗ trợ cho chúng tôi rất nhiều để chúng tôi thành công và trở thành đơn vị dẫn đầu trong câu chuyện tăng trưởng xanh.”
Bà Nguyễn Thị Trà My, Chủ tịch Vinaseed – Tập đoàn PAN một trong những doanh nghiệp tiên phong đồng hành cùng Đề án 1 triệu ha và Dự án TRVC trong thúc đẩy tăng trưởng xanh
Theo bà Trà My, thành công bước đầu của các doanh nghiệp tham gia TRVC cho thấy chuyển đổi xanh không chỉ là bài toán kỹ thuật, mà còn là quá trình tích lũy niềm tin, kiên trì và hợp tác chặt chẽ giữa khu vực công, khu vực tư và các tổ chức phát triển.
Định hướng giai đoạn 2026: Mở rộng quy mô, giữ vững chất lượng
Sự hiện diện của dự án TRVC tại sự kiện khẳng định cam kết của Tổ chức Phát triển Hà Lan (SNV) trong việc đồng hành cùng ngành lúa gạo Việt Nam. Các ý kiến đóng góp tại tọa đàm là cơ sở quan trọng để các bên liên quan tối ưu hóa nguồn lực, giải quyết các rào cản về hạ tầng kỹ thuật và cơ chế liên kết nhằm đạt được mục tiêu phát triển bền vững trong năm 2026.
Phó Chủ tịch thường trực VIETRISA Lê Thanh Tùng khẳng định nhiều kết quả hiện nay của ngành hàng lúa gạo phát thải thấp có dấu ấn rõ nét từ Dự án TRVC. Trong giai đoạn tới, việc nhân rộng mô hình sẽ cần tiếp tục được củng cố thông qua cơ chế liên kết chuỗi và bảo đảm tính nhất quán giữa mục tiêu sản xuất, thị trường và cam kết khí hậu. Chặng đường phía trước của Đề án 1 triệu ha sẽ đòi hỏi nỗ lực lớn hơn, đặc biệt trong việc mở rộng quy mô từ hàng chục nghìn lên hàng trăm nghìn và tiến tới một triệu ha.
Các đại biểu tham dự Toạ đàm chụp hình tập thể
Sự kiện kết thúc với tinh thần thống nhất cao về việc tiếp tục thúc đẩy các sáng kiến đổi mới sáng tạo, chuyển đổi xanh và nâng cao vị thế của thương hiệu lúa gạo Việt Nam trên thị trường quốc tế.
Top
