Tải file PDF hoặc xem PDF online tại đây (Link Google Drive).
Chân dung nữ lãnh đạo
Công ty TNHH Angimex-Kitoku (AKJ) thành lập năm 1991, là một doanh nghiệp liên doanh Nhật Bản - Việt Nam trong lĩnh vực sản xuất, chế biến lúa gạo, có vùng nguyên liệu tại tỉnh An Giang. Gia nhập AKJ từ năm 2011, bà Trần Ngọc Châu là người Việt Nam đầu tiên phụ trách Kinh doanh & Tiếp thị tại doanh nghiệp này và hiện giữ vai trò Phó Giám đốc. Với tư duy quản trị chiến lược, bà góp phần định hướng AKJ phát triển phân khúc gạo chất lượng cao, đưa doanh nghiệp đáp ứng các tiêu chuẩn quốc tế về chất lượng, an toàn thực phẩm và phát triển bền vững, đồng thời mở rộng xuất khẩu sang nhiều thị trường cao cấp. Tuy nhiên, ở thời điểm năm 2023, khái niệm và cách tiếp cận của Doanh nghiệp về phát triển bền vững và bao trùm còn nhiều hạn chế.Qua các hội thảo và phiên làm việc trực tiếp với Lãnh đạo dự án TRVC, các Doanh nghiệp trong đó có AKJ hiểu rõ hơn cách tiếp cận bài bản về phạm trù này thông qua việc tham gia thực hiện các nội dung và hoạt động lồng ghép bình đẳng giới và hoà nhập người khuyết tật vào mô hình kinh doanh của doanh nghiệp. Mặc dù công ty mẹ của AKJ còn chưa thực sự tin tưởng AKJ Việt Nam có đủ năng lực tham gia thực hiện các tiêu chí kép của Dự án TRVC, bà Châu đã mạnh dạn và tự tin đề xuất ban lãnh đạo công ty để AKJ tham gia dự án TRVC; làm tiền đề cho việc thực hiện cách sản xuất và liên kết bền vững, bao trùm dưới sự dẫn dắt, nâng cao năng lực và kết quả được kiểm định quốc tế từ dự án TRVC.
Bà Trần Ngọc Châu và công ty Angimex-Kitoku khi tham gia Dự án TRVC
Sự hiện diện của bà Trần Ngọc Châu ở vị trí lãnh đạo cấp cao tại Việt Nam khẳng định phụ nữ hoàn toàn có thể đảm nhận vai trò trụ cột trong môi trường kinh doanh vốn chịu nhiều ảnh hưởng bởi văn hóa truyền thống. Tuy nhiên, thành công của một nữ lãnh đạo không đồng nghĩa với việc vai trò và tiếng nói của phụ nữ đã được ghi nhận toàn diện trong toàn bộ chuỗi giá trị.
Hướng tới một ngành gạo xanh, bao trùm và công bằng giới
Theo đuổi định hướng phát triển xanh và bền vững, bà Châu luôn trăn trở về cách nâng cao giá trị hạt gạo và đưa AKJ đón đầu những xu hướng mới của thị trường. Khi tham gia Dự án Chuyển đổi chuỗi giá trị lúa gạo ứng phó với biến đổi khí hậu và phát triển bền vững ở khu vực Đồng bằng sông Cửu Long (TRVC), bà được dự các khóa tập huấn về Bình đẳng giới – Hòa nhập Khuyết tật và Xã hội (GEDSI). Từ đây, bà bắt đầu nhìn nhận thêm một khía cạnh của phát triển bền vững, đó là sự tham gia và vai trò của phụ nữ trong chuỗi giá trị.
Bà Châu và nhân viên tham gia tập huấn GEDSI
Bà chia sẻ: “Trước khi tham gia Dự án, công ty chưa quan tâm đến vấn đề bình đẳng giới, không quan trọng ai là người ký hợp đồng, nam hay nữ. Chính Dự án đã khai thông sự hiểu biết của công ty về những lợi ích đối với doanh nghiệp khi có sự tham gia của phụ nữ và người khuyết tật. Giờ đây, các nhân viên và quản lý công ty hiểu rõ điều đó, họ tích cực tham gia tập huấn bao gồm tập huấn về ESG do Dự án tổ chức.”
Nhìn lại vùng nguyên liệu của AKJ, bà nhận ra rằng phụ nữ, dù giữ vai trò quan trọng trong các quyết định của hộ gia đình, lại ít có cơ hội đứng tên hợp đồng, giao dịch với doanh nghiệp hay tham gia tập huấn kỹ thuật. Những hạn chế này không chỉ vô tình thu hẹp không gian phát triển của người phụ nữ, mà còn làm giảm khả năng tiếp cận tri thức mới, ảnh hưởng đến hiệu quả chuyển đổi chuỗi giá trị theo hướng bền vững. Ở vụ đầu tiên tham gia Dự án, phụ nữ chỉ chiếm 11,6% số đại diện hộ đứng tên ký hợp đồng bao tiêu lúa với công ty, khiến vai trò chủ thể ra quyết định của họ chưa được phản ánh đúng mức.
Nhận diện được rào cản, bà tiếp tục đặt ra những câu hỏi: Làm thế nào để phụ nữ tham gia nhiều hơn? Chính sách nào là phù hợp? Với tinh thần cầu thị, bà là một trong số ít lãnh đạo tham gia trọn vẹn các khóa tập huấn về GEDSI do Dự án tổ chức, chủ động tìm hiểu để tìm ra những cách làm phù hợp với thực tế của doanh nghiệp.
Từ học hỏi đến dẫn dắt thay đổi
Từ những nhận thức mới, bà Châu đã trực tiếp dẫn dắt AKJ chuyển hóa các hướng dẫn và tiêu chí GEDSI của Dự án TRVC thành những hành động cụ thể trong vận hành doanh nghiệp. Lần đầu tiên, AKJ xây dựng và ban hành các chính sách ưu đãi cho phụ nữ và người khuyết tật, từ việc hỗ trợ cước điện thoại, chi phí đi lại khi dự tập huấn đến việc áp dụng mức giá thu mua lúa cao hơn cho các hợp đồng do phụ nữ đại diện. Công ty chủ động khuyến khích các hộ nông dân tạo điều kiện để người phụ nữ đứng tên trên hợp đồng liên kết sản xuất.Không dừng lại ở cấp độ quản trị văn phòng, bà Châu còn khởi xướng và trực tiếp tham gia vào chuỗi các hoạt động truyền thông nhằm xóa bỏ rào cản giới tại cộng đồng. Bà dành thời gian xuống tận đồng ruộng, trực tiếp trao đổi cùng bà con nông dân để giới thiệu về chính sách của công ty, đồng thời lan tỏa thông điệp về sự bình đẳng và tôn trọng lẫn nhau trong sản xuất nông nghiệp.
Kết quả ấn tượng của Angimex-Kitoku sau 2 mùa vụ
Những giá trị hữu hình cho toàn chuỗi giá trị
Sự gia tăng tỷ lệ phụ nữ đại diện ký hợp đồng không đơn thuần là một con số thành tích, mà còn mang lại những thay đổi sâu sắc ở nhiều cấp độ khác nhau. Thực tế cho thấy, các quyết định chuyển đổi canh tác lúa theo hướng bền vững như tưới ngập khô xen kẽ, giảm giống, bón phân cân đối hay thu gom xử lý rơm rạ – đòi hỏi sự thay đổi thói quen triệt để và tính tuân thủ nghiêm ngặt từ các hộ gia đình. Việc này nếu chỉ dừng lại ở sự nhất trí của nam giới sẽ dễ gặp mâu thuẫn hoặc thiếu sự phối hợp đồng bộ trong quá trình thực hiện trên đồng ruộng. Khi phụ nữ được chia sẻ thông tin, kỹ thuật và được tham gia vào các quyết định, sự đồng lòng này đảm bảo quy trình giảm phát thải được tuân thủ và lan tỏa mạnh mẽ hơn.Nói về sự thay đổi của bà con nông dân, bà Châu tự hào chia sẻ: “Người phụ nữ ngày trước chưa biết ký hợp đồng bao tiêu, chưa hiểu rõ về các loại giống mới, bây giờ đã có tiếng nói quan trọng trong gia đình, hiểu quy trình canh tác, họ chọn giống Nhật để làm vì có sự cam kết về thu mua và không bị bấp bênh. Việc công ty ký kết hợp đồng trực tiếp với các hộ nông dân cũng mở ra cơ hội để tác động sát hơn đến họ, đặc biệt là phụ nữ, từ việc thay đổi nhận thức đến việc áp dụng vào hành động thực tế.”
Ở góc độ doanh nghiệp, dưới dự dẫn dắt của bà Châu khi tham gia Dự án TRVC, AKJ đã đạt được những kết quả phát triển bền vững, được kiểm định độc lập. Đây là nền tảng quan trọng giúp AKJ vượt qua vòng thẩm định khắt khe để nhận được Khoản vay Liên kết Bền vững trong lĩnh vực nông nghiệp đầu tiên tại Việt Nam từ Ngân hàng MUFG, tạo thêm nguồn lực để doanh nghiệp mở rộng quy mô và lan tỏa tác động của mô hình.
Angimex-Kitoku ký khoản vay liên kết phát triển bền vững với ngân hàng MUFG
Sự lan tỏa của một mô hình phát triển bao trùm
Thành công của bà Trần Ngọc Châu và AKJ đã nhận được sự ghi nhận tích cực từ cấp quản lý của công ty mẹ tại Nhật Bản. Bà được mời sang Nhật Bản và Vương quốc Anh để chia sẻ cùng các đối tác quốc tế về bài học tích hợp tiêu chí bền vững và bình đẳng giới vào chuỗi giá trị nông nghiệp. Sự ghi nhận này là bằng chứng cho thấy khi nữ lãnh đạo được tạo điều kiện phát huy năng lực, mọi rào cản hay định kiến truyền thống đều có thể bị đẩy lùi.Hành trình của bà Trần Ngọc Châu và AKJ cho thấy vai trò hỗ trợ, kết nối và tạo điều kiện của Dự án TRVC trong quá trình doanh nghiệp thúc đẩy các thực hành phát triển bền vững và GEDSI. Bằng việc khơi thông động lực kinh tế và cung cấp các công cụ thực tiễn, Dự án đã đóng vai trò là đòn bẩy để doanh nghiệp tự biến các mục tiêu GEDSI thành nhu cầu phát triển nội lực. Khi bình đẳng giới và hòa nhập xã hội mang lại lợi ích thực chất cho cả người nông dân lẫn doanh nghiệp, hệ sinh thái nông nghiệp ấy sẽ tiếp tục tự vận hành, lan tỏa và tiếp tục đóng góp cho một chuỗi giá trị lúa gạo bao trùm, bền vững ngay cả khi Dự án khép lại.
Nụ cười rạng rõ của nữ nông dân liên kết với Angimex Kitoku
Dự án TRVC và cách tiếp cận khác biệt trong triển khai GEDSI
Thay vì tài trợ trực tiếp để triển khai các hoạt động can thiệp tại vùng dự án, Dự án TRVC tạo nên sự khác biệt bằng cách chuyển dịch từ cơ chế "đẩy" sang cơ chế "kéo", đặt doanh nghiệp vào vị trí trung tâm dẫn dắt sự thay đổi trong chuỗi giá trị lúa gạo. Với cơ chế trao thưởng dựa trên kết quả hoạt động thực tế theo từng mùa vụ, Dự án TRVC tích hợp các chỉ số GEDSI thành điều kiện tiên quyết để xét duyệt giải thưởng, song song với cam kết giảm phát thải và cải thiện sinh kế nông hộ. Để đạt tiêu chí này, doanh nghiệp phải đáp ứng Bộ tiêu chí bình đẳng giới toàn diện từ tầng kỹ thuật đến quản trị. Dự án cũng đồng thời giữ vai trò kết nối doanh nghiệp với Hội Liên hiệp Phụ nữ và Sở Y tế địa phương để triển khai các hoạt động truyền thông thay đổi định kiến giới, qua đó nâng cao năng lực bền vững cho tất cả các bên liên quan. Bên cạnh đó, các chuyên gia của Dự án TRVC cũng đóng vai trò đồng hành, hỗ trợ kỹ thuật trong suốt quá trình thực hiện GEDSI của doanh nghiệp.
Đại diện các doanh nghiệp nhận giải thưởng Vụ 3 của Dự án TRVC
Top
